Męska sprawa – zdrowie. Profilaktyka na co dzień, nie tylko od święta

10 marca - Dzień Mężczyzny, to dobra okazja, by zatrzymać się na chwilę i pomyśleć o zdrowiu. Wielu mężczyzn na co dzień dba o innych: o rodzinę, pracę, obowiązki. Często jednak odkłada na później coś, co dotyczy bezpośrednio ich samych - regularne badania i profilaktykę.

Statystyki niestety pokazują, że panowie wciąż zbyt rzadko zgłaszają się do lekarza. Częściej niż kobiety zaniedbujemy swoje zdrowie i odwiedzamy gabinet dopiero wtedy, gdy pojawia się ból lub wyraźne objawy choroby. Zapominamy o regularnych badaniach profilaktycznych, które pozwalają wykryć wiele schorzeń na bardzo wczesnym etapie. Za główne przyczyny pogarszającego się stanu zdrowia mężczyźni wskazują najczęściej stres, przemęczenie oraz choroby sercowo-naczyniowe, w tym nadciśnienie tętnicze czy cukrzyca. Jednocześnie tylko około 43 proc. mężczyzn było choć raz w życiu u kardiologa. 

Powodów jest kilka. Część mężczyzn obawia się diagnozy poważnej choroby, 36 proc. deklaruje lęk przed wykryciem nowotworu. Dla wielu osób barierą jest również wstyd i skrępowanie związane z badaniem urologicznym. Tymczasem fakty są jednoznaczne. Wśród chorób nowotworowych występujących u mężczyzn aż jedna czwarta to nowotwory układu moczowo-płciowego. Mimo to jedynie około jedna trzecia mężczyzn powyżej 35. roku życia była kiedykolwiek u urologa. Nawet po 55. roku życia ponad połowa panów deklaruje, że nigdy nie korzystała z takiej konsultacji.

Dlatego warto zmienić podejście i zrobić pierwszy krok, zaufać wiedzy medycznej zamiast stereotypom. Profilaktyka nie jest oznaką słabości, lecz odpowiedzialności za siebie i swoich bliskich. Blisko 25 proc. panów ma nadciśnienie tętnicze. Aż 70 proc. mężczyzn ma nadwagę, a jedna piąta zmaga się z otyłością. W Polsce zgodnie z Eurobarometrem z 2021 r. aż 32 proc. dorosłych mężczyzn pali papierosy. Dodatkowo, według tego samego badania, w Polsce aż 66 proc. mężczyzn w grupie wiekowej 15+ jest nieaktywna fizycznie. Największe odsetki nieaktywnych fizycznie mężczyzn zaobserwowano w grupach wiekowych 40-54 lata – 73 proc. i 55+, aż 88 proc. Prowadzi to do rozwoju cukrzycy typu 2, nadciśnienia tętniczego, hipercholesterolemii, miażdżycy, zawału mięśnia sercowego, udaru mózgu, choroby układu ruchu, choroby układu pokarmowego, zaburzeń hormonalnych, a także nowotworowych.

Nowotworom, które spotykają mężczyzn na całym świecie przynajmniej w 1/3 przypadków można zapobiec, zmieniając styl życia, nawyki i badając się profilaktycznie.

Według Krajowego Rejestru Nowotworów, najczęściej występują wśród mężczyzn:

• rak prostaty - 23,3 proc. zachorowań 
• rak płuca - 13,7 proc. zachorowań 
• rak jelita grubego 11,7 proc zachorowań
• rak pęcherza moczowego - 5,7 proc. zachorowań

Zdrowie prostaty – regularna kontrola ma znaczenie

Szczególną uwagę warto zwrócić na zdrowie prostaty. Rak prostaty jest jedny z najczęściej występujących nowotworów złośliwych mężczyzn. Z danych epidemiologicznych wynika, że średnio 48 mężczyzn każdego dnia słyszy w Polsce tę diagnozę. Oznacza to, że co piąty mężczyzna chorujący onkologicznie zmaga się właśnie z tym nowotworem.

Na szczęście w wielu przypadkach chorobę można wykryć bardzo wcześnie. Po 50. roku życia – a w przypadku obciążenia rodzinnego nawet po 40. roku życia – warto zgłosić się do lekarza rodzinnego i porozmawiać o badaniach profilaktycznych. Jednym z najprostszych jest oznaczenie poziomu PSA z krwi, które może pomóc we wczesnym wykryciu raka prostaty.

Kolonoskopia – badanie, które może uratować życie

Ważnym badaniem profilaktycznym jest także kolonoskopia. Rak jelita grubego należy do najczęściej diagnozowanych nowotworów u mężczyzn, jednak odpowiednia profilaktyka pozwala znacząco zmniejszyć ryzyko jego rozwoju.

Z bezpłatnej kolonoskopii w ramach programu badań przesiewowych mogą skorzystać mężczyźni w wieku 50–65 lat – bez skierowania – oraz osoby w wieku 40–49 lat, jeśli w najbliższej rodzinie występował rak jelita grubego. Badanie można wykonać w znieczuleniu, a jego ogromną zaletą jest możliwość jednoczesnego wykrycia i usunięcia polipów, zanim przekształcą się w nowotwór. Warto pamiętać, że choroba ta często rozwija się przez wiele lat bez żadnych objawów.

Więcej informacji o programie: Program badań przesiewowych reka jelita grubego 

Samobadanie jąder – kilka minut, które mają znaczenie

Nie wolno zapominać również o samobadaniu jąder. Rak jądra dotyczy głównie młodych mężczyzn, często przed 35. rokiem życia. Warto raz w miesiącu poświęcić kilka minut na samobadanie, najlepiej po ciepłej kąpieli lub prysznicu. W przypadku wyczuwalnego guzka, powiększenia jądra, stwardnienia, bólu czy uczucia ciężkości należy skonsultować się z lekarzem. Wcześnie wykryty rak jądra jest w zdecydowanej większości przypadków wyleczalny.

Program „Moje Zdrowie” – profilaktyka dla dorosłych

Regularne badania mogą pomóc wykryć także wiele innych chorób, takich jak nadciśnienie tętnicze, cukrzyca czy zaburzenia lipidowe. Dlatego warto skorzystać z programu profilaktycznego „Moje Zdrowie”, który umożliwia wykonanie bezpłatnego bilansu zdrowia w przychodni podstawowej opieki zdrowotnej. W jego ramach wykonywane są m.in. morfologia krwi, pomiar poziomu glukozy, lipidogram, badanie TSH czy badanie ogólne moczu. Po zakończeniu badań pacjent otrzymuje Indywidualny Plan Zdrowotny, który pomaga świadomie zadbać o zdrowie.

Więcej informacji o programie: Program Moje Zdrowie 

Profilaktyka to jednak nie tylko badania. To także codzienne wybory, zdrowa dieta, aktywność fizyczna, odpowiednia ilość snu i ograniczenie stresu. Coraz częściej to właśnie mężczyźni przejmują rolę „mistrzów kuchni” w domu, co może być świetną okazją do wprowadzania zdrowych nawyków dla całej rodziny. Pomocą może być portal dietetyczny  https://diety.nfz.gov.pl/ , który udostępnia bezpłatne plany żywieniowe i sprawdzone przepisy.

Drodzy Panowie, często jesteście filarem i wsparciem swoich rodzin. Aby móc troszczyć się o innych, warto najpierw zadbać o siebie. Nie musicie od razu biec maratonu. Zacznijcie od tych małych kroków: 

• odżywiaj się zdrowiej - sprawdź bezpłatne plany żywieniowych na portalu NFZ
• bądź aktywny - ćwicz, jak lubisz i unikaj siedzącego trybu życia
• rzuć palenie i ogranicz alkohol
• wykonuj samobadanie jąder i prącia
• badaj się - raz w roku zrób m.in. morfologię, badanie ogólne moczu czy lipidogram
• po 40 roku życia - obowiązkowo kontroluj prostatę 
• po 60 roku życia - raz w roku zrób USG jamy brzusznej, aby ocenić m.in. nerki i pęcherz moczowy.

Z okazji Dnia Mężczyzny składamy serdeczne życzenia również Panom pracującym w Szpitalu Specjalistycznym w Kościerzynie sp. z o.o. lekarzom, pielęgniarzom, ratownikom medycznym, fizjoterapeutom, sanitariuszon, opiekunom medycznym, stażystom, diagnostom, technikom, farmaceutom, psychologom, pracownikom administracji, technicznym, gospodarczym oraz wszystkim, którzy każdego dnia współtworzą funkcjonowanie szpitala.

Dziękujemy za Waszą codzienną pracę, profesjonalizm i troskę o zdrowie pacjentów. Życzymy Wam dużo zdrowia, satysfakcji z pracy, spokoju, siły oraz czasu na odpoczynek i dbanie także o własne zdrowie.

Bo prawdziwa siła to nie ignorowanie objawów. Prawdziwa siła to odpowiedzialność.

Zarządi i Dyrekcja Szpitala Specjalistycznego w Kościerzynie sp. z o.o.