26 maja 2026 roku zespół Centrum Zdrowia Psychicznego Szpitala Specjalistycznego w Kościerzynie uczestniczył w Koszalinie w premierze książki „Przełom w opiece psychiatrycznej w Polsce. Centra Zdrowia Psychicznego 2018–2025”.
Publikacja stanowi ważny raport podsumowujący siedem lat pilotażu Centrów Zdrowia Psychicznego w Polsce. Książka została przygotowana siłami społecznymi pod egidą Kongresu Zdrowia Psychicznego oraz Porozumienia na Rzecz Realizacji Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego. Autorzy pokazują, że nowoczesna psychiatria środowiskowa może skutecznie odpowiadać na potrzeby pacjentów funkcjonując bez kolejek, bez zbędnych barier i przede wszystkim blisko miejsca zamieszkania pacjenta, zamiast wyłącznie w warunkach zamkniętego oddziału psychiatrycznego.
Szczególne miejsce w publikacji zajmuje doświadczenie Kościerzyny. W części III książki „Doświadczenia, refleksje, świadectwa” autorem wspomnień i refleksji dotyczących kościerskich początków reformy psychiatrii środowiskowej jest lek. Piotr Stoń, psychiatra, psychoterapeuta oraz lekarz kierujący Centrum Zdrowia Psychicznego w Szpitalu Specjalistycznym w Kościerzynie.
W swoim tekście „Kościerska psychiatria powiatowa” Piotr Stoń opisuje drogę, jaka doprowadziła do powstania Centrum Zdrowia Psychicznego na Ziemi Kościerskiej. Początki sięgają 2005 roku, kiedy w strukturach szpitala utworzono Oddział Psychiatryczny oraz Poradnię Zdrowia Psychicznego. Już wtedy rozwijano ideę psychiatrii bliskiej pacjentowi, opartej na lokalnej dostępności i kompleksowej opiece.
Autor podkreśla, że przez wiele lat personel psychiatrii w Kościerzynie mierzył się z trudnościami organizacyjnymi i finansowymi charakterystycznymi dla starego modelu opieki psychiatrycznej. Rozdzielenie lecznictwa ambulatoryjnego i szpitalnego utrudniało prowadzenie spójnej terapii, mimo że tym samym pacjentem opiekował się ten sam zespół specjalistów. Jak zaznacza, ważniejsza od samej realizacji kontraktu powinna być zawsze rzeczywista potrzeba pacjenta i możliwość elastycznego dostosowania form leczenia do jego sytuacji zdrowotnej i środowiskowej.
Przełomem okazał się udział w pilotażu Centrów Zdrowia Psychicznego. Dzięki nowemu modelowi możliwe było stworzenie jednej, spójnej struktury organizacyjnej obejmującej opiekę ambulatoryjną, środowiskową i szpitalną. Pozwoliło to na rozwój psychiatrii środowiskowej w Kościerzynie, poprawę infrastruktury, zatrudnienie nowych specjalistów oraz rozwijanie nowych form wsparcia dla pacjentów.
W swoim opracowaniu Piotr Stoń przywołuje również konkretne dane pokazujące skalę zmian i rozwoju kościerskiego CZP. W 2018 roku, przed rozpoczęciem pilotażu, pomocą objęto około 2100 pacjentów. W roku 2024 liczba ta wzrosła do 3385 pacjentów. Liczba porad ambulatoryjnych zwiększyła się niemal dwukrotnie – z 8327 w 2019 roku do 15 667 w roku 2024. Jednocześnie skrócił się średni czas hospitalizacji pacjentów, a liczba wizyt środowiskowych realizowanych przez zespół podwoiła się.
Jak podkreśla autor: „Opieka psychiatryczna ma swoją szczególną specyfikę, jest opieką długoterminową, opartą na relacji, zaufaniu i stałym kontakcie pacjenta z lekarzem, terapeutą oraz całym zespołem terapeutycznym. Stabilność organizacyjna i finansowa, którą umożliwił program pilotażowy, pozwoliła skoncentrować się przede wszystkim na potrzebach pacjentów oraz rozwoju skutecznych form pomocy środowiskowej.”
W tekście nie zabrakło również podziękowań dla całego zespołu Centrum Zdrowia Psychicznego. Piotr Stoń podkreśla, że siłą kościerskiego Centrum jest zespół: lekarze, psychologowie, pielęgniarki, terapeuci, asystenci zdrowienia i wszyscy pracownicy zaangażowani w proces zdrowienia pacjentów.
Udział zespołu Centrum Zdrowia Psychicznego z Kościerzyny w premierze książki był ważnym wydarzeniem i jednocześnie potwierdzeniem, że doświadczenia wypracowane na Ziemi Kościerskiej stały się istotnym elementem ogólnopolskiej reformy psychiatrii środowiskowej.
